Nội dung chính
Giới thiệu bánh bắp K’ho Cil – Hương vị truyền thống của Tà Nung
Bánh bắp K’ho Cil không chỉ là món ăn, mà còn là câu chuyện của một cộng đồng duy trì bản sắc qua từng hạt bắp vàng óng.
Lịch sử và ý nghĩa văn hoá
Người K’ho Cil sinh sống ở vùng Tà Nung, phường Cam Ly – Đà Lạt, đã nuôi trồng bắp nếp (hạt vàng, hạt tím) từ thời xa xưa. Khi mùa khô tới, bắp trở thành nguồn lương thực chính, giúp gia đình có bữa ăn no đủ và ấm áp. Truyền thống làm bánh bắp xuất hiện ngay sau Tết Nguyên Đán, khi người dân thu hoạch bắp vào tháng 5‑6, rồi dùng bánh dâng lên Yàng, ông bà và các vị thần bảo hộ mùa vụ.
Theo lời chị K’Tuyết, cư dân tổ dân phố Cam Ly 6, “Bánh bắp luôn có mặt trên mọi mâm cúng lễ hội – Giáng sinh, Năm mới, hay các ngày hội hè”. Nhờ vậy, bánh bắp đã trở thành biểu tượng ẩm thực không thể thiếu của người K’ho Cil.
Nguyên liệu thuần khiết và quy trình làm bánh
Nguyên liệu duy nhất cần chuẩn bị là bắp tươi – không cần phụ gia, không cần đường hay muối. Dưới đây là quy trình chi tiết được bà Mơ Bon K’Pốt (61 tuổi) truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác:
- Thu hoạch bắp đúng độ: Bắp chín tới, hạt dẻo, ngọt và màu vàng/ tím đặc trưng.
- Lột vỏ và mài bắp: Dùng vỏ hộp bánh thiếc có lỗ để mài bắp thành bột mịn. Trước khi có vỏ hộp, người dân dùng cối giã nhuyễn.
- Đổ bột vào vỏ bắp: Bột bắp được cho vào vỏ bắp đã bóc sạch, sau đó buộc kín bằng dây vỏ bắp.
- Hấp bánh: Đặt các gói bắp vào nồi hấp khoảng 30 phút cho bánh chín tới.
- Thưởng thức: Bánh bắp chín có mùi thơm bắp tươi, vị ngọt tự nhiên, dẻo và nhẹ. Một số gia đình có thể thêm một chút đường hoặc muối, nhưng hầu hết giữ nguyên vị nguyên chất.
Bảo tồn và tương lai
Ngày nay, dù người K’ho Tà Nung đã chuyển sang trồng cà phê, dâu tằm và các loại rau, hoa, bánh bắp vẫn giữ vị trí quan trọng trong các lễ hội và mâm cúng. Các thế hệ trẻ như chị K’S (cô gái Mạ từ Lộc Phú, Bảo Lâm) đang học công thức từ mẹ, bà và cô dì, nhằm duy trì hương vị quê hương cho những ngày lễ sắp tới.
Việc ghi lại quy trình, chia sẻ trên mạng xã hội và tổ chức các buổi workshop tại các lễ hội địa phương đã giúp bánh bắp tiếp cận du khách và người yêu ẩm thực, tạo ra nguồn thu nhập phụ cho cộng đồng.
Kết luận
Bánh bắp K’ho Cil không chỉ là món ăn ngon mà còn là minh chứng cho khả năng thích nghi và bảo tồn văn hoá ẩm thực của người dân Tà Nung. Khi bạn thưởng thức từng miếng bánh, bạn đang cảm nhận được hương vị của những mùa vụ bắp nở rộ, của bàn tay khéo léo của các bà, các mẹ và của cả một cộng đồng gắn bó với đất mẹ.
Diệp Quỳnh.