Nội dung chính
Đại sứ Mỹ đề cử tại Iceland gây bão khi đề cập Iceland có thể trở thành “bang thứ 52” của Hoa Kỳ, một phát ngôn khiến chính phủ Reykjavik và cộng đồng quốc tế lên tiếng phản đối mạnh mẽ.
Bối cảnh đề cử và lời đùa gây sốc
Vào ngày 14/1, Politico đưa tin cựu nghị sĩ Billy Long, người được Tổng thống Donald Trump đề cử làm đại sứ Mỹ tại Iceland, đã đưa ra một câu nói đùa trong buổi họp với các thành viên nghị viện Iceland: “Iceland sẽ trở thành bang thứ 52 và tôi sẽ là thống đốc của nó.” Lời nói này xuất hiện ngay trước cuộc gặp gỡ cấp cao giữa các quan chức Mỹ, Đan Mạch và Greenland tại Nhà Trắng, khi Trump đang cân nhắc các chiến lược an ninh tại Bắc Băng Dương.
Phản ứng của chính phủ Iceland và cộng đồng quốc tế
Bộ Ngoại giao Iceland ngay lập tức liên hệ với Đại sứ quán Mỹ để xác minh những bình luận của ông Long. Các nhà lập pháp Iceland, trong đó có nghị sĩ Sigmar Gudmundsson (Đảng Cải cách Tự do), đã lên tiếng chỉ trích mạnh mẽ, cho rằng lời đùa không chỉ không hài hước mà còn “có tính xúc phạm sâu sắc” đối với người dân Iceland – một quốc gia đã đấu tranh giành độc lập và luôn duy trì quan hệ hữu nghị với Mỹ.
Cuộc vận động phản đối nhanh chóng thu hút hơn 3.200 chữ ký trong vòng vài giờ, yêu cầu Washington đề cử một đại sứ “tôn trọng và hiểu biết hơn” về Iceland.
Lời xin lỗi và hậu quả chính trị
Trong một buổi phỏng vấn với Arctic Today, ông Long đã đưa ra lời xin lỗi công khai: “Đó hoàn toàn không phải là một tuyên bố nghiêm túc. Tôi xin lỗi những ai cảm thấy bị xúc phạm và sẽ không lặp lại phát biểu như vậy nữa.” Ông nhấn mạnh mong muốn hợp tác với người dân Iceland và khẳng định lời nói chỉ là một trò đùa trong bối cảnh các quan chức Mỹ đang trêu chọc Jeff Landry, đặc phái viên của Trump, về Greenland.
Phân tích địa chính trị: Iceland, Greenland và an ninh NATO
Iceland, một đảo quốc Bắc Âu nằm giữa Đại Tây Dương, không có quân đội thường trực và dựa vào NATO cùng quan hệ đặc biệt với Mỹ để bảo đảm an ninh. Vị trí địa lý của Iceland gần Greenland – hòn đảo mà Trump từng đề cập tới trong các cuộc thảo luận về “răn đe” Nga và Trung Quốc – làm cho bất kỳ lời nói nào liên quan đến chủ quyền đều trở nên nhạy cảm.
Sigmar Gudmundsson nhấn mạnh: “Chúng ta phải nhìn nhận rằng mọi lập luận an ninh Mỹ về Greenland cũng áp dụng cho Iceland. Điều này phản ánh một xu hướng thiếu tôn trọng ngày càng tăng đối với chủ quyền của các quốc gia nhỏ.”
Hệ quả dài hạn
- Áp lực lên Washington để xem xét lại quy trình đề cử các vị trí ngoại giao quan trọng.
- Tăng cường giám sát của cộng đồng quốc tế đối với các phát ngôn không chính thức của quan chức Mỹ.
- Đẩy mạnh cuộc đối thoại nội bộ tại Iceland về vai trò của NATO và mối quan hệ an ninh với Hoa Kỳ.
Những diễn biến này nhắc nhở chúng ta rằng, trong thời đại thông tin tức tốc, một câu nói đùa có thể nhanh chóng trở thành vấn đề ngoại giao nghiêm trọng, đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi phát biểu.
Huyền Lê (Theo Guardian, Politico)