Cơm lam đã xuất hiện từ bao đời nay trong đời sống sinh hoạt của người Mường Động. Thời xưa người dân thường đi rừng, đi nương từ sáng sớm để tìm thức ăn, có lúc còn phải ngủ lại trong rừng. Từ đó, người dân đã sáng tạo ra việc sử dụng ống tre, ống nứa cho gạo vào trong để nướng trên lửa nấu chín thành cơm gọi là cơm lam.
Tại khu Mớ Đá, xã Kim Bôi ngày nay, người dân vẫn lưu giữ nghề truyền thống và phát triển cơm lam Mường Động trở thành sản phẩm đặc sản OCOP 3 sao được thị trường ưa chuộng.
<em>Người làm cơm lam lựa chọn những ống hóp tươi, có màu xanh đậm để tạo hương thơm đặc trưng, hương vị tự nhiên và ngọt thơm.</em><em>Hạt gạo nương có màu trắng đục, hạt gạo dài và hương thơm đặc trưng.</em><em>Sau khi ngâm, cơm lam được nhồi vào khoảng 2/3 ống hóp, chừa lại khoảng trống để gạo nở sau khi chín.</em><em>Cho nước dừa vào cơm lam để tạo nên hương vị thơm ngon giúp cơm nếp chín mềm dẻo.</em><em>Người phụ nữ Mường khéo léo xoay đều tay, canh lửa vừa để cơm chín đều từ trong ra ngoài, không sống lõi cũng không cháy khét.</em><em>Những ống cơm lam được xếp thẳng hàng, ngay ngắn trong lò nướng.</em><em>Thời gian nướng kéo dài từ 40 – 45 phút, khi ống chuyển màu vàng cháy xém, có mùi thơm nức và bốc hơi nước là cơm đã chín đều, dẻo ngon.</em><em>Khu Mớ Đá, xã Kim Bôi hiện có gần 50 hộ gia đình sản xuất cơm lam.</em><em>Mức thu nhập của người lao động dao động từ 10-12 triệu đồng/tháng.</em><em>Cơm lam trở thành đặc sản được khách du lịch ưa chuộng tại khu du lịch suối khoáng Kim Bôi.</em><em>Cơm lam được bày bán tại các cửa hàng.</em><em>Mỗi ống cơm lam có giá dao động từ 7.000-10.000 đồng tùy theo số lượng đặt của khách hàng.</em><em>Cơm lam Mường Động được chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao, bình quân mỗi tháng xuất bán ra thị trường trên 10.000 ống.</em>
