Nội dung chính
Sahelanthropus tchadensis, sinh sống ở châu Phi cách đây khoảng 7 triệu năm, có thể là tổ tiên sớm nhất của loài người.
Sahelanthropus tchadensis – Ứng cử viên mạnh mẽ nhất cho tổ tiên sớm nhất
Trong những chương đầu mờ ảo của câu chuyện tiến hoá, loài vượn Sahelanthropus tchadensis nổi lên như một nhân vật quan trọng, có khả năng đã chuyển đổi từ việc di chuyển bốn chân sang đứng thẳng – một bước ngoặt quyết định hình thành con người hiện đại.
Phát hiện và đặc điểm giải phẫu
Vào năm 2001, nhóm nghiên cứu do GS Michel Brunet (Đại học Poitiers, Pháp) dẫn đầu đã khai quật được một vài bộ xương Sa‑Sahelanthropus tại sa mạc Djurab, Chad. Những bộ xương này bao gồm sọ, xương trụ và một phần xương đùi. Dựa trên hình dạng đầu và góc nghiêng của xương chậu, Brunet cho rằng loài này có khả năng đi đứng thẳng và do đó là “tổ tiên của toàn nhân loại”.
Gần đây, PGS.TS Scott Williams và đồng nghiệp (Đại học New York, Mỹ) tái phân tích các mẫu xương và đưa ra kết luận: mặc dù hình thái bên ngoài gần gũi với các loài vượn, nhưng cấu trúc xương chậu và xương đùi cho thấy khả năng chịu lực khi đứng thẳng, chứ không phải chỉ di chuyển bằng bốn chân. Điều này khiến Sahelanthropus trở thành hominin cổ nhất được biết đến, tức là thành viên đầu tiên của dòng dõi người sau khi tách ra khỏi các loài tinh tinh.
Tranh luận khoa học
Không phải tất cả các nhà khoa học đều đồng ý với quan điểm của Brunet. Một số nhà nghiên cứu cho rằng bằng chứng hiện tại vẫn chưa đủ để khẳng định Sahelanthropus thực sự là một hominin đi đứng thẳng, do thiếu các mẫu xương chi tiết từ phần thân dưới. Thực tế, một phần xương đùi và xương cẳng tay đã được phát hiện sau này, nhưng chúng vẫn chưa giải quyết được câu hỏi cốt lõi: Sahelanthropus có thể đi đứng hai chân như người hiện đại hay không?
Theo một nghiên cứu đăng trên Nature (2023), các phân tích hình thái học và mô phỏng lực học cho thấy khả năng đứng thẳng của Sahelanthropus là “khả thi”, nhưng không thể loại trừ hoàn toàn khả năng di chuyển hỗn hợp (đi bằng hai chân và bốn chân). Điều này phản ánh tính phức tạp của quá trình chuyển đổi bốn chân sang hai chân – một quá trình diễn ra dần dần trong hàng triệu năm.
Ý nghĩa đối với hiểu biết về nguồn gốc loài người
Nếu Sahelanthropus thực sự là hominin đầu tiên đi đứng thẳng, thì nó sẽ đẩy lùi thời gian xuất hiện các đặc điểm người lên khoảng 7 triệu năm, sớm hơn so với các phát hiện nổi tiếng như Australopithecus afarensis (khoảng 3,9‑2,9 triệu năm). Điều này không chỉ mở rộng khung thời gian tiến hoá mà còn cung cấp một góc nhìn mới về cách mà môi trường sa mạc và thay đổi khí hậu có thể đã thúc đẩy loài tiền người thích nghi với việc di chuyển trên hai chân.
Cho đến khi có thêm các mẫu xương, đặc biệt là xương chân và xương chậu hoàn chỉnh, cuộc tranh luận vẫn sẽ tiếp tục. Tuy nhiên, Sahelanthropus tchadensis đã và đang khẳng định vị trí quan trọng của mình trong câu chuyện dài và đầy bất ngờ của nguồn gốc loài người.
Bạn nghĩ sao về khả năng Sahelanthropus là tổ tiên sớm nhất của chúng ta? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi chúng tôi để cập nhật những khám phá mới nhất trong lĩnh vực tiến hoá sinh học.