Nội dung chính
Trump công bố thuế 10% cho tám đồng minh châu Âu nhằm gây sức ép trong tranh cãi Greenland, mở ra một kỷ nguyên mới của căng thẳng thương mại xuyên Đại Tây Dương.
Bối cảnh quyết định thuế quan mới
Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào tối hôm qua (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sẽ áp thuế 10% đối với toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan, bắt đầu từ ngày 1/2. Nếu các quốc gia này không thay đổi lập trường về đề xuất mua lại Greenland, mức thuế sẽ tăng lên 25% vào ngày 1/6 và sẽ duy trì cho tới khi đạt được thỏa thuận mua lại toàn bộ lãnh thổ này.
Lý do chiến lược của Mỹ
Greenland, một lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, nằm ở vị trí chiến lược trong Bắc Đại Tây Dương và khu vực Bắc Cực. Trump lập luận rằng việc kiểm soát Greenland là cần thiết để đối phó với các tham vọng ngày càng gia tăng của Trung Quốc và Nga tại Bắc Cực. Tuy nhiên, theo hiệp ước quốc phòng 1951 giữa Mỹ và Đan Mạch, Hoa Kỳ đã có quyền duy trì hiện diện quân sự tại đây, khiến luận điểm “cần kiểm soát” trở nên gây tranh cãi.
Phản ứng của các đồng minh và nội bộ Mỹ
Ngay sau thông báo, các nhà lãnh đạo châu Âu đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định không có bất kỳ hình thức đe dọa nào có thể làm thay đổi lập trường của EU. Thủ tướng Thụy Điển và Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng nhấn mạnh rằng việc áp thuế đối với đồng minh vì lý do an ninh tập thể là “hoàn toàn sai lầm”.
Trong Quốc hội Mỹ, cả hai viện đều có tiếng phản đối. Thượng nghị sĩ Thom Tillis (R) cho rằng biện pháp này “xấu cho nước Mỹ, cho doanh nghiệp Mỹ và cho các đồng minh”, trong khi Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski (R) gọi đây là quyết định “không cần thiết và mang tính trừng phạt”.
Hệ quả kinh tế và pháp lý
Hiện nay, Mỹ đã áp thuế 10% cho hàng hóa nhập khẩu từ Anh và 15% cho các mặt hàng từ Liên minh châu Âu (EU) dựa trên các thỏa thuận thương mại năm trước. Nếu mức thuế mới được chồng lên các mức hiện hành, chi phí nhập khẩu sẽ tăng đáng kể, và phần lớn sẽ được chuyển sang người tiêu dùng.
Đồng thời, Tòa án Tối cao Mỹ đang xem xét tính hợp pháp của việc Trump sử dụng Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) để áp đặt các biện pháp thuế quan. Phán quyết trong vài tuần tới sẽ quyết định liệu các mức thuế mới có thể thực thi hay không.
Triển vọng quan hệ Mỹ‑châu Âu
Vụ việc Greenland đã nhanh chóng trở thành một “phép thử” lớn cho khả năng áp lực kinh tế của Washington đối với các đồng minh truyền thống. Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu căng thẳng kéo dài, nó có thể phá vỡ thỏa thuận thuế 15% đã đàm phán giữa Mỹ và EU năm ngoái và đẩy hai bên vào một cuộc chiến thương mại toàn diện.
Liên minh châu Âu kêu gọi duy trì đối thoại, khẳng định sự đoàn kết với Đan Mạch và người dân Greenland, đồng thời cảnh báo rằng các biện pháp thuế quan đơn phương sẽ làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có thể dẫn tới vòng xoáy đối đầu khó kiểm soát.
Hồng Nhung